أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )

336

آثار الباقيه ( فارسى )

گردانيد و دهقنه را به او داد و دهقنه و كتابت يك چيز است و اين روز را از راه اجلال و اعظام عيد گردانيدند و در اين روز هوشنگ مردم دنيا را امر كرد كه لباس كاتبان بپوشند و دهقانان را نيز بر همين كار امر كرد و از اين روز ملوك و دهقانان و مؤبدان و غير ايشان اين لباس را پوشيدند و تا روزگار گشتاسپ از راه اجلال كتابت و اعظام دهقنه اين رسم باقى بود و در اين روز ايرانيان غسل مىكنند و سبب آن اين است كه چون كيخسرو از جنگ با افراسياب برگشت در اين روز بناحيه ساوه عبور نمود و بكوهى كه به ساوه مشرف است بالا رفت و تنها خود او بدون هيچ‌يك از لشكريان بچشمه‌اى وارد شد و فرشته را ديد و فى الفور مدهوش شد ولى اين كار با رسيدن بيژن پسر گودرز مصادف شد و قدرى از آب چشمه بر روى كيخسرو ريخت و او را بسنگى تكيه داد و گفت اى پادشاه ( مانديش ) و قرية العين را در آنجا ساخت و نام آن را مانديش گذاردند و كم‌كم تخفيف يافت و انديش شد و رسم اغتسال و شست‌وشوى به اين آب و ديگر آبهاى چشمه‌سارها باقى و پايدار ماندند از راه تبرك ، و اهل آمل در اين روز بدرياى خزر مىروند و همه روز را آب بازى ميكنند . عيد مردادگان مردادماه روز هفتم آن روز مرداد است و آن روز را عيد ميگيرند و بواسطه توافق دو نام مردادگان گويند و معناى مرداد آن است كه مرك و نيستى نداشته باشد و مرداد فرشته‌ايست كه بحفظ گيتى و اقامه غذاها و دواهايى كه اصل آن نبات است و مزيل جوع و ضرر و امراض هستند موكل است . عيد شهريورگان يا آذرجشن شهريورماه - روز چهارم آن روز شهريور است و اين روز عيد است و چون باز دو نام باهم توافق كره آن را شهريور نامند و معناى اين لفظ دوستى و آرزو است و شهريور فرشته ايست كه بجواهر هفتگانه كه طلا و نقره و ديگر فلزات كه قوام صنعت و دنيا و مردم بدان است موكل است .